Τετάρτη, 9 Σεπτεμβρίου 2015

CARNEGIE RUSSIA: Επιστροφή του Ρωσικού Διδύμου

Της Tatyana Stanovaya

Το "δίδυμο" επέστρεψε, αυτή ήταν η αντίδραση των Ρώσων όταν ο Πρόεδρος Vladimir Putin και ο Πρωθυπουργός Dmitry Medvedev έκαναν ένα παράξενο τηλεοπτικό ταξίδι μαζί στο γυμναστήριο στο τέλος του Αυγούστου.

Φήμες για επικείμενο πολιτικό "θάνατο" του Medvedev έχουν κυκλοφορήσει από τότε που ο Putin άρχισε την τρίτη προεδρική του θητεία το 2012, ενώ ο παλιός του φίλος έγινε πρωθυπουργός. Αλλά ο άνθρωπος ο οποίος τόσο τον διαδέχτηκε, όσο και προηγείται
ως πρόεδρος τώρα μας παρουσιάζεται εκ νέου ως στενός του σύμμαχος και επίσης διάδοχός του. 

Η δημόσια προπόνηση ήταν μια κλασική ειδική επιχείρηση με μηνύματα τόσο προς την ελίτ, όσο και προς την ρωσική κοινή γνώμη. Τα μηνύματα αυτά δείχνουν ότι η Ρωσία έχει εισέλθει σε μια διαφορετική πολιτική πραγματικότητα από εκείνη στην οποία έχει ζήσει τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια. 

Στο τέλος της προεδρικής θητείας του το 2011, ο Medvedev εγκατέλειψε τον ισχυρισμό του ότι είναι ένας ανεξάρτητος πολιτικός και ότι το γνωστό-ως "δίδυμο" Putin-Medvedev τελείωσε. Ένα κύμα συντηρητισμού και μια σπασμωδική κίνηση από τα μέλη των υπουργείων ασφαλείας και των δυνάμεων ασφαλείας και από τους νέους ισχυρούς στη συνέχεια κατέστρεψε, σχεδόν, το σύνολο της κληρονομιάς του Medvedev ως προέδρου. 

Πολλοί περίμεναν ότι ο Medvedev δεν θα μπορούσε να αντέξει αυτή την ταπείνωση, ότι θα έκλεινε την πόρτα και ίσως ακόμη να γινόταν ο επικεφαλής της νέας αντιπολίτευσης. Αλλά, τον Απρίλιο του 2012, ο Medvedev αιφνιδίως αποκήρυξε τη φήμη του. Δήλωσε ότι "ουδέποτε ήταν φιλελεύθερος στις πεποιθήσεις του" και αποκάλεσε τον εαυτό του "ένα άτομο με συντηρητικές αξίες". 

Η μεταστροφή αυτή έθεσε το ερώτημα, "Ποιός είναι ο κ. Medvedev;" Η σκιά του Putin; Ένας πονηρός ραδιούργος, ο οποίος γνωρίζει πώς να ξεγελά τους εχθρούς του δια της υπομονής;

Κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια, στην πραγματικότητα, έχουμε αντιμετωπίσει τρεις διαφορετικούς Medvedev. 

Ο Medvedev του 2011-2013 ήταν ένα "πολιτικό θύμα". Οι πρωθυπουργοί στη σύγχρονη Ρωσία συνήθως χωριζόταν μεταξύ του "πολιτικού" (αυτοί της περιόδου Yeltsin, όπως και ο Mikhail Kasyanov) και του "τεχνικού" (Mikhail Fradkov, Viktor Zubkov). Ο Medvedev σε ουδεμία κατηγορία τοποθετείται. 

Ο Medvedev ήταν "τεχνικός" στο ότι αναμενόταν να χάσει το δικαίωμα του δεύτερου-στην-ιεραρχία στη λήψη αποφάσεων σχετικά με την πολιτική και στους διορισμούς προσωπικού με την προεδρική διοίκηση. Ήταν επίσης ένας πολιτικός πρωθυπουργός. Τελικά διετέλεσε πρόεδρος της Ρωσίας για μια τετραετία με όλα τα συνοδευτικά της εκλογικής νομιμότητας, της πολιτικής εντολής και της άμεσης συμμετοχής στην παγκόσμια πολιτική σκηνή. 

Τον Σεπτέμβριο του 2011, η ανεξαρτησία του Medvedev άρχισε να περιορίζεται με ταχείς ρυθμούς, όταν ο ίδιος επικρίθηκε δημοσίως για την απόδοση της κυβέρνησης. 

Η σχέση Putin-Medvedev, ξερή και κάπως ψυχρή, βασίστηκε στο μοντέλο εργοδότη-εργαζόμενου. Ο Putin επέκρινε υπουργούς δημοσίως, απείλησε να "λάβει μέτρα" και να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Reports που ανέφεραν ότι ο Putin έχει εξοργιστεί με την κυβέρνηση του Medvedev διέρρευσαν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία μετέδωσαν ντοκιμαντέρ εναντίον του Medvedev, το "The Lost Day" (για τον πόλεμο στη Γεωργία) και το "Playing to Lose" (που κατηγορεί τον Medvedev για φιλοδυτικές πολιτικές). 

Αυτή η φάση κατά την οποία το πολιτικό ανάστημα του Medvedev είχε μειωθεί, διήρκεσε, σχεδόν, δύο χρόνια. Το φθινόπωρο του 2013 κορυφώθηκαν οι εικασίες σχετικά με την πιθανότητα παραίτησής του. 

Αλλά, στις αρχές του 2014, καθώς η ουκρανική κρίση κλιμακώθηκε και η οικονομική κατάσταση στη Ρωσία επιδεινώθηκε, ένα μοντέλο συνεργασίας με τον Putin επαναλήφθηκε. Ο πρόεδρος άρχισε να υπερασπίζεται τον πρωθυπουργό και το υπουργικό συμβούλιο και ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για επώδυνες αποφάσεις που πήραν. 

Τον Ιανουάριο του 2014 ο Putin ανακοίνωσε ότι θα συναντιέται με τον Medvedev κάθε δύο εβδομάδες για να συζητούν την ανάπτυξη της χώρας. Αυτό έστειλε ένα σαφές μήνυμα στην ελίτ: Από τούδε και στο εξής, να κρατήσετε τα χέρια σας μακριά από τον πρωθυπουργό. Η σταθερότητα ήταν πιο σημαντική. Η χώρα είχε εισέλθει σε μια ζώνη αναταράξεων και κανείς δεν επιτρεπόταν να ταράξει τα νερά. Ο Medvedev ήταν υποχρεωμένος να είναι ένας τεχνικός πρωθυπουργός με την πλήρη έννοια του όρου. 

Και τώρα, από τον Αύγουστο του 2015, έχουμε και πάλι τον Medvedev ως πολιτικό πρωθυπουργό. Υπήρξαν τουλάχιστον τρία σημάδια πριν αυτό επιβεβαιωθεί με την δημόσια προπόνηση με τον Putin. 

Πρώτον, οι προστατευόμενοι του Medvedev στην κυβέρνηση όπως οι Sergei Donskoy και Alexander Novak, έχουν απελευθερωθεί και τους έχει δοθεί μεγαλύτερη δύναμη. 

Δεύτερον, οι επικεφαλής των κρατικών επιχειρήσεων παραιτήθηκαν: ο επικεφαλής των σιδηροδρόμων Vladimir Yakunin, τον οποίο δύο φορές είχε προσπαθήσει ο Medvedev να απολύσει, χωρίς επιτυχία, ο Evgeny Dot (RusHydro) και πιθανότατα ο Oleg Budargin (Rosseti). 

Τρίτον, ανακοινώθηκε ότι ο Medvedev θα ηγηθεί της λίστας της Ενωμένης Ρωσίας στις βουλευτικές εκλογές του 2016. Ο πολιτικός του ρόλος έχει σχεδιαστεί για το μέλλον. 

Το κοινό ταξίδι στο γυμναστήριο ήταν μια δημόσια επισημοποίηση του νέου μοντέλου. Ο Putin επιστρέφει στον Medvedev το πολιτικό του κεφάλαιο, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διάφορους σκοπούς. 

Γιατί επιστρέφει ο Medvedev; 

Αυτό δεν έχει να κάνει εξ ολοκλήρου με τα πονηρά σχέδια του Putin, όπως πολλοί άνθρωποι φαντάζονται. Οι καιροί αλλάζουν και οι πόροι μειώνονται. Οι ισχυροί πολιτικοί παίκτες με τις φιλοδοξίες τους και την ακόρεστη όρεξη δεν είναι πλέον τόσο ευπρόσδεκτοι. Άνδρες σαν τον Yakunin και τον επικεφαλής της Rosneft, Igor Sechin έχουν υποστεί ήττες. Αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για στοιχεία δεύτερης κατηγορίας, για "τεχνοκράτες". 

Μήπως αυτό σημαίνει την επιστροφή του περίφημου "δίδυμου" υπό το οποίο έζησε η Ρωσία κατά την διάρκεια της προεδρίας Medvedev; Δεν πρέπει να βιαστούμε να καταλήξουμε σε συμπεράσματα. 

Ο Medvedev αποκαταστάθηκε. Είναι χρήσιμος για τον Putin ως κάποιος που έχει αποδείξει την προθυμία του εξακολουθεί να παίζει μπάλα, παρά το γεγονός ότι υπέστη ταπείνωση. 

Αυτό δεν είναι αρκετό για εμάς να μιλάμε για ένα νέο δίδυμο. Ωστόσο, καταδεικνύει την ανάγκη του Putin να μεταβιβάσει, όχι την εξουσία του, αλλά την ευθύνη για την διακυβέρνηση της χώρας. Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι για τον Putin, επί του παρόντος, το ζήτημα του ποιός θα είναι διάδοχός του έχει μετατραπεί σε ένα τεχνικό ζήτημα. Όλοι επιβαίνουν στην ίδια βάρκα, η οποία απειλείται από την ίδια καταιγίδα. Αυτή είναι μια στιγμή για όλους να συνεργαστούν και να "δουλέψουν σαν τους σκλάβους στην γαλέρα".

Δεν υπάρχουν σχόλια: