Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

Η σοφή διδασκαλία της Οσίας Συγκλητικής

Έλεγε η Αγία Συγκλητική στις Μοναχές που ήταν υπό την καθοδήγηση της:

"Παιδιά μου, όλοι και όλες ξέρουμε να σωθούμε, αλλά εξ αιτίας της αμέλειας μας χάνουμε την σωτηρία μας. Γιατί πρέπει πρώτα να διαφυλάξουμε εκείνα, που αποκαλύφθηκαν σε εμάς μέσω της Χάριτος του Κυρίου, τα οποία είναι τα εξής: Να αγαπήσεις τον Κύριο και Θεό σου με όλη σου την ψυχή και τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου. Από αυτά τα δύο διαφυλάσσεται η αρχή του Νόμου και σ'αυτά επαναπαύεται η εκπλήρωσις της Χάριτος. Λίγα είναι τα λόγια αυτά, αλλά η δύναμις τους είναι μεγάλη και άπειρη. Και τα μαρτυρεί ο Θείος Παύλος που λέει, πως η αγάπη είναι η εκπλήρωση του Νόμου. Όσα λοιπόν χρήσιμα λόγια πουν οι άνθρωποι με την χάρι του Αγίου Πνεύματος, όλα από την αγάπη αρχίζουν και σε αυτή τελειώνουν

Γι' αυτό η Σωτηρία είναι αυτή η διπλή αγάπη. Πρέπει όμως να προσθέσω και αυτό το οποίο είναι και
αυτό από την αγάπη. Δηλαδή το να γνωρίζει κάθε ένας από εμάς, να ποθεί εκείνο που είναι από τα μεγαλύτερα". 

Οι αδελφές όμως απορούσαν με αυτά που είπε και την ρωτούσαν. Και η Οσία είπε:

"Δεν γνωρίζετε την παραβολή του σπόρου, που είπε ο Κύριος πως καρποφόρησε άλλος εκατό και άλλος εξήντα και άλλος τριάντα; Λοιπόν τα εκατό είναι το τάγμα το δικό μας των Μοναχών. Τα εξήντα είναι το τάγμα εκείνων που επιδεικνύουν εγκράτεια και δεν παντρεύονται και τα τριάντα είναι των παντρεμένων που ζουν με σωφροσύνη. Και από τα τριάντα είναι καλό κανείς να ανεβαίνει στα εξήντα και από τα εξήντα στα εκατό. Διότι είναι ωφέλιμο να προκόβει κανείς από τα μικρότερα στα μεγαλύτερα. Ενώ το να κατεβαίνει από τα μεγαλύτερα στα μικρότερα είναι επικίνδυνο. Γιατί εκείνος που κατεβαίνει από τα μεγαλύτερα στα μικρότερα, αυτός ξεγελιέται από τον διάβολο. Πρέπει από τα μικρότερα να πηγαίνουμε στα μεγαλύτερα, και αυτό μας διδάσκει ο Απόστολος, που μας προστάζει να λησμονούμε τα πίσω και να πηγαίνουμε στα μπροστά. 

Έλεγε επίσης η Οσία:

" Απέβαλε πρώτα την λαιμαργία και τα ηδονικά φαγητά και τα υπόλοιπα απολαυστικά και αναπαυτικά του σώματος και έτσι θα μπορέσεις να περικόψεις με ευκολία την ύλη των παθών. Διότι θεωρώ, πως είναι δύσκολο να έχεις μια τέχνη και να σου λείπουν τα όργανα της τέχνης εκείνης. Διότι εκείνος που αποβάλλει το πρώτο θα μπορέσει να αποβάλλει και το δεύτερο. "

"Πρέπει να κρύβουμε όσο είναι δυνατό, τις αρετές που έχουμε. Εκείνες όμως που θέλουν να φανερώνουν στους άλλους τις αρετές τους, πρέπει να φανερώνουν σ'αυτούς και τα ελαττώματα και τα πάθη τους. Εκείνοι που είναι πραγματικά ενάρετοι και τα μικρά τους πταίσματα, τα διηγούνται σε ανθρώπους με προσθήκη και εκείνων που δεν έπραξαν, για να αποβάλλουν την δόξα των ανθρώπων. Ενώ τα καλά τους έργα τα κρύβουν, όσο μπορούν. Διότι όπως ο θησαυρός όταν φανερωθεί κλέβεται και χάνεται, έτσι και η αρετή, όταν δημοσιοποιείται και φανερώνεται στους άλλους αφανίζεται. Άλλη λύση είναι ωφέλιμη και άλλη βλαβερή. Και η ωφέλιμη λύπη είναι, όταν λυπάται κανείς για τις δικές του αμαρτίες και για την αμάθεια του πλησίον. Όταν λυπάται φοβούμενος να μην ξεπέσει από τον καλό σκοπό που έχει. Και όταν λυπάται και αναστενάζει, πως να φθάσει στην τελειότατη αρετή, αυτά είναι τα είδη της γνήσιας και ωφέλιμης λύπης. Είναι δε και άλλη λύπη βλαβερή που γίνεται από τον διάβολο. Αυτός προξενεί στην ψυχή λύπη, γεμάτη από ανοησία, η οποία ονομάζεται από μερικούς ακηδία. 

Γι αυτό και το δαιμόνιο της λύπης πρέπει να το αποδιώχνουμε με προσευχή και ψαλμωδία."

"Ας μην γελαστούμε εμείς οι Μοναχές ότι οι κοσμικοί δεν έχουν μέριμνες. Διότι συγκρινόμενοι εκείνοι με εμάς, περισσότερο κοπιάζουν και μάλιστα οι γυναίκες μεγάλα βάσανα παθαίνουν. Γιατί με πόνους και κίνδυνο της ζωής τους γεννούν και με πολλές ταλαιπωρίες ανατρέφουν τα παιδιά τους. 

"Πρέπει να έχουμε τον νού μας προσεκτικότερο στους εσωτερικούς λογισμούς. Διότι ο εχθρός επειδή θέλει να γκρεμίσει το οίκο της ψυχής μας ή από τα θεμέλια τον γκρεμίζει ή αρχίζει να τον χαλά από την σκεπή και κατεβαίνει χαλώντας έως κάτω, ή μπαίνει από τα παράθυρα και δένει πρώτα τον νοικοκύρη και έπειτα κυριεύει όλα τα πράγματα του σπιτιού. Και το θεμέλιο της ψυχικής οικίας είναι τα καλά έργα. 

Η σκεπή είναι η πίστις και τα παράθυρα είναι οι αισθήσεις και μέσω αυτών όλων μας πολεμά ο εχθρός. Λοιπόν όποιος στέκει, ας προσέχει να μην πέσει. Αλλά εσύ που στέκεις, μην  νυστάξεις καθόλου, αλλά ψάλε  πάντοτε τα λόγια του ψαλμού: "Φώτισε τα μάτια μου, μην τυχόν και κοιμηθώ σε θάνατο, μη τυχόν και πεί ο εχθρός μου, αποδείχθηκα πιό ισχυρός από αυτόν"

"Ο διάβολος αφού ριξει όλα του τα άρματα τότε μεταχειρίζεται ως τελευταίο μαχαίρι την υπερηφάνεια. Και τα πρώτα του άρματα είναι η λαιμαργία, η φιληδονία, η πορνεία. Διότι αυτά τα πάθη περισσότερο ακολουθούν την νεότητα των ανθρώπων".

Μετά από αυτά ακολουθεί η φιλαργυρία, η πλεονεξία, και τα όμοια με αυτά. Αφού λοιπόν η ψυχή νικήσει αυτά τα πάθη και κυριεύσει την κοιλιά και όλες τις υπογάστριες ηδονές, και αφού περιφρονήσει τα χρήματα, τότε ο δόλιος, καθώς μένει έρημος από όλα του τα άρματα, βάζει κρυφά στην ψυχή του την άτακτη κίνηση της υπερηφάνειας

Είναι φανερό ότι η υπερηφάνεια είναι μεγαλύτερη από όλες τις κακίες, όπως η ταπεινοφροσύνη είναι μεγαλύτερη από όλες τις αρετές. Γι αυτό είναι δύσκολο να την αποκτήσει κανείς. Και τόσο μεγάλη είναι η ταπεινοφροσύνη, ώστε ο διάβολος φαίνεται, ότι μιμείται όλες τις αρετές, αλλά την ταπεινοφροσύνη δεν γνωρίζει καθόλου τι είναι. Και ταπεινοφροσύνη θέλει να πει φρόνημα ταπεινό της ψυχής και όχι μορφή ταπεινή και εξωτερική. Διότι αν η ψυχή είναι ταπεινή, θα γίνει και το σώμα ταπεινό. 

Μεγάλο αγαθό είναι η αγάπη, όπως είναι μεγάλο κακό και ο θυμός, γιατί αμαυρώνει την ψυχή και την εξαγριώνει και έτσι την κάνει χωρίς λογική, "διότι ο θυμός δεν εργάζεται δικαιοσύνη Θεού", λέει ο Απόστολος Παύλος. Γι αυτό πρέπει να τον ελέγχουμε, διότι είναι χρήσιμος την κατάλληλη στιγμή. Διότι μας συμφέρει να θυμώνουμε εναντίον των δαιμόνων. Και πάλι δεν μας συμφέρει να θυμώνουμε εναντίον των ανθρώπων. 

Ωστόσο είναι μικρότερο κακό από την μνησικακία. Η δε μνησικακία είναι βαρύτερη από όλες τις αμαρτίες, διότι ο θυμός θολώνει και ζαλίζει για λίγη ώρα την ψυχή, αλλά σαν καπνός έπειτα διαλύεται. Αλλά η μνησικακία μπήγεται σαν καρφί μέσα στην ψυχή και την κάνει χειρότερη από τα θηρία. Γι αυτό οι μνησίκακοι είναι περισσότερο από όλους ασεβέστατοι και ανομότατοι. 

Βαρύ πραγματικά και κοπιαστικό αμάρτημα είναι η κακολογία. Διότι αυτή είναι σαν τροφή και ανάπαυσις μερικών ανθρώπων. Εσύ όμως μην παραδεχθείς στον εαυτό σου μάταια ακοή, όπως προστάζει ο Θεός. Και μην ακούς ξένα αμαρτήματα, αλλά φύλαγε την ψυχή σου απλή και απαλλαγμένη από αυτά. 

Δεν πρέπει να χαιρόμαστε με τις συμφορές των άλλων, ακόμα και αν είναι πολλοί αμαρτωλοί. 

Τριών λογιών αντιλήψεις συναντάμε στους ανθρώπους. Η πρώτη είναι στα άκρα στην κακία. Η δεύτερη είναι μεσαίας καταστάσεως, και κλίνει και  στα καλά και στα κακά. Η τρίτη είναι υψωμένη σε μεγάλη αρετή και όχι μόνο δυναμώνει τον εαυτό της στα καλά, αλλά επιθυμεί με κάθε τρόπο να οδηγεί στο καλό  και την γνώμη που είναι στα άκρα, στην κακία. Όσοι λοιπόν είναι κακοί, όταν σμίξουν με τους χειρότερους τους στην κακία, αυξάνουν περισσότερο στην κακία. Οι μεσαίοι φροντίζουν να αποφεύγουν τους κακούς, γιατί φοβούνται να μην γίνουν και εκείνοι κακοί με την συναναστροφή τους επειδή φυσικά δεν είναι σταθεροί στα καλά. Οι δε τρίτοι, επειδή έχουν την γνώμη τους ανδρεία και το φρόνημα τους σταθερό στα καλά, συναναστρέφονται με τους κακούς, θέλοντας να τους σώσουν. Και αυτό που κάνουν αυτοί είναι έργο του Δεσπότου Χριστού. Διότι και ο Κύριος μας έτρωγε μαζί με τους Τελώνες και τους αμαρτωλούς

Και όπως οι κακίες εξαρτώνται η μία από την άλλη, έτσι και οι αρετές εξαρτώνται από την αγάπη. Δηλαδή η πραότητα, η μακροθυμία, η ανεξικακία και το τέλειο αγαθό, ή έλλειψις υλικών αγαθών. Διότι δεν υπάρχει τρόπος να αποκτήσει κανείς την αγάπη, αν δεν αποκτήσει πρώτα την έλλειψη αγαθών. Γι αυτό έχουμε χρέος να μην παραβλέψουμε όλους εκείνους, που έχουν ανάγκη, αλλά να τους βοηθούμε. Διότι αν δεν δώσουμε σε όλους, αλλά σε μερικούς κλέβεται η αγάπη μας και χάνεται διότι δεν τους αγαπάμε όλους. Όμως το να είναι ικανός κανείς να δίνει σε όλους, είναι αδύνατο σε άνθρωπο. Διότι αυτό είναι έργο του Θεού μόνο. Γιατί η ελεημοσύνη δεν δόθηκε ως προσταγή από τον Θεό τόσο για να κυβερνηθούν οι φτωχοί, όσο για να αποκτήσουν την αγάπη εκείνοι που τους ελεούν. Διότι ο Θεός που κυβερνά τον Πλούσιο, κυβερνά και τον φτωχό. 

Ο Σταυρός για εμάς είναι τό τρόπαιο της νίκης

Είναι επικίνδυνο πράγμα το να διδάσκει κανείς, προτού να εκπαιδευθεί στις πρακτικές αρετές. Γιατί όπως και εκείνος που έχει σπίτι ετοιμόρροπο, εάν δεχθεί ξένους σε αυτό, μπορεί να τους βλάψει με το πέσιμο του σπιτιού, έτσι και αυτός που δεν έκτισε στερεό το δικό του σπίτι, δηλαδή επειδή δεν έμαθε πρωτύτερα με την πράξη τις αρετές, έχασε μαζί με τον εαυτό του και εκείνους που δίδαξε. 

Όσα θα πράξουμε ή θα κερδίσουμε σε αυτό τον Κόσμο, πρέπει να τα συλλογιζόμαστε πως είναι λίγα συγκρινόμενα με τον αιώνιο πλούτο της μέλλουσας ζωής. Διότι σε αυτό το κόσμο βρισκόμαστε όπως μέσα σε μια άλλη κοιλιά μητέρας. Όπως λοιπόν όταν βρισκόμασταν στην κοιλιά της μητέρας μας, στερούμασταν πολλά πράγματα του κόσμου τούτου, έτσι και πάλι τώρα που βρισκόμαστε σε αυτό το κόσμο, στερούμαστε πολλά αγαθά της Βασιλείας των Ουρανών. Διότι όπως τα βρέφη που είναι μέσα στην κοιλιά της μητέρας τους όταν γίνουν τέλεια και γεννηθούν, από την λιγότερη τροφή και ζωή, που είχαν, περνούν σε περισσότερη τροφή και σε καλύτερη ζωή, έτσι και οι δίκαιοι αναχωρούν από αυτή τη ζωή του κόσμου και πηγαίνουν στην ουράνια και καλύτερη ζωή, σύμφωνα με το γραμμένο, "από δύναμη σε δύναμη". 

"Τρείς φορές γεννιόμαστε στην παρούσα ζωή. Μια φορά, όταν βγαίνουμε από την κοιλιά της μητέρας μας και από την γή ερχόμαστε πάλι στην γή. Ενώ οι υπόλοιπες δύο γεννήσεις μας ανεβάζουν από την γή εως τον ουρανό, από τις οποίες η μία είναι η Θεία Χάρι, που έρχεται σε εμάς μέσω του Θείου Βαπτίσματος και την ονομάζουμε αληθινά παλιγεννεσία και αναγέννηση, και η τρίτη είναι εκείνη, που γίνεται σε εμάς μέσω της μετανοίας και των καλών αγώνων, στην οποία βρισκόμαστε τώρα και εμείς. "

Αυτά ήταν τα διδάγματα της πανάρετης Συγκλητικής. Και άλλα πολλά και μεγάλα έργα και λόγια συντελέσθηκαν και διδάχθηκαν από αυτήν. Αφού έτσι νίκησε τον εχθρό διάβολο, πριν ακόμα πεθάνει, εξεδήμησε στον Θεό με την θεωρία του νού. 

Στο τέλος όμως της ζωής της, ζήτησε από τον Θεό ο πειράζων Διάβολος να την πληγώσει με σωματική ασθένεια. Αλλά αυτή που είχε ανδρικό φρόνημα, δεν υποχώρησε καθόλου από την ακρίβεια της αρετής και της ασκήσεως, μολονότι ήταν γερόντισσα ογδόντα ετών. 

Και όταν πλησίασε το τέλος της νίκης αυτής και των στεφάνων, είδε θείες οπτασίες και επιστασίες Αγγέλων και Άγιες Παρθένες, που την παρακινούσαν να ανέβει στα ουράνια. Είδε και ακτινοβολίες θείου φωτός και τόπο Παραδείσου. Και αφού τα είδε αυτά, τα φανέρωσε στις αδελφές και τις συμβούλευσε να μην λιγοψυχούν. 

Είπε ακόμη σε αυτές ότι μετά από τρείς ημέρες θα χωρισθώ από το σώμα, και δεν προείπε την ημέρα μόνο, αλλά και την ώρα. Και όταν ήρθε η ημέρα και η ώρα που είπε, έφυγε προς τον Κύριο η Μακαρία Συγκλητική και έλαβε από αυτόν, για βραβείο και στέφανο των αγώνων της την Βασιλεία των Ουρανών, προς δόξα και έπαινο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα αρμόζει δόξα, τιμή και προσκύνησις τώρα, και πάντα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. 

Πηγή: Συναξαριστής Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Έκδοσις Συνοδεία Σπυρίδωνος Ιερομονάχου. Ιερά Καλύβη "Άγιος Σπυρίδων Α", Νέα Σκήτη Άγιο Όρος

Δεν υπάρχουν σχόλια: